 Spłata kredytu
Karencja
Umowy kredytowe przewidują:
* okres udostępnienia kredytu
kredytobiorcy lub inaczej wykorzystania kredytu
* okres karencji
* okres spłaty kredytu
Rozróżnienie tych okresów jest bardzo ważne,
szczególnie przy kredytach inwestycyjnych lub
realizacyjnych, na
finansowanie inwestycji, bowiem na okres wykorzystania (w transzach)
może nałożyć się okres spłaty.
Szczególnie w długoterminowych kredytach inwestycyjnych, a
zwłaszcza w odniesieniu do inwestycji o charakterze budowlanym lub
inwestycji prowadzących do uruchomienia linii produkcyjnej na wniosek
kredytobiorcy bank może zastosować okres karencji, w którym
to
kredytobiorca nie spłaca kapitału lub kapitału i odsetek. Karencja jest
to uzgodniony w umowie kredytowej czas pomiędzy zakończeniem okresu
wykorzystania kredytu a rozpoczęciem jego spłaty.
Banki najczęściej godzą się na karencję w spłacie kapitału natomiast
bardzo rzadko stosują karencję w spłacie odsetek bowiem spłata odsetek
umożliwia bankowi śledzenie bieżącej oceny sytuacji finansowej
kredytobiorcy.
Spłata kredytu
Nieodzownym elementem umowy kredytowej jest także określenie terminu
lub terminów spłaty kredytu. Wymóg ten wynika z
podstawy
prawnej umowy kredytowej, jaką jest Prawo bankowe. Jak już wcześniej
dowiedziałeś się nie jest możliwe udzielenie kredytu bezterminowego.
Spłata kredytu może nastąpić jednorazowo lub w ratach.
Termin, terminy spłaty kredytu najczęściej ustalane są w odniesieniu do
konkretnej daty, przy czym powinien to być dzień roboczy dla banku.
Gdyby okazało się, że jest to dzień ustawowo wolny od pracy
wówczas przyjmuje się, że terminem spłaty jest następny
dzień
tj. pierwszy, po dniu ustawowo wolnym od pracy, dzień roboczy.
Kodeks Cywilny daje możliwość przyjęcia, że termin spłaty upływa w dniu
następnym np. po 15-tym każdego miesiąca (choćby to nie był dzień
roboczy dla banku) lub też poprzednim dniu roboczym np. w pierwszym
dniu roboczym poprzedzającym 15-ty każdego miesiąca.
Gdy spłata kredytu następuje w ratach umowa kredytowa może brzmieć
następująco:
"Za dzień spłaty kredytu uważa się dzień wpływu, uznania rachunku,
kwotą należnej spłaty, co powoduje, że nie ma zastosowania zasada
traktująca o tym, iż świadczenie pieniężne powinno być spełnione w
siedzibie wierzyciela".
Spłaty mogą odbywać się przelewem, gotówką, w siedzibie
banku lub czekiem.
Często też bank wprowadza do umowy kredytowej zapis, który
umożliwia mu pobranie środków z rachunku lub z
rachunków
(rachunku bieżącego lub też pomocniczego) bez odrębnej dyspozycji
klienta.
Bardzo często banki wprowadzają zapis na podstawie, którego
kredytobiorca udziela pełnomocnictwa do dysponowania środkami
pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach prowadzonych w banku. Ponadto
banki stosują zapis traktujący o kolejności zaliczania spłat (na
odsetki przeterminowane, odsetki umowne od kredytu, kapitał itp.).
W części umowy odnoszącej się do dokonywania płatności z tytułu
odsetek, prowizji i opłat banki określają walutę (np. PLN, CHF, EURO,
USD, GBP), w jakiej następować będą spłaty odsetek, płatność prowizji i
opłat.
Najczęściej banki wskazują rachunek lub rachunki kredytobiorcy, z
których bez dodatkowych dyspozycji kredytobiorcy mogą
pobierać
środki na zapłatę odsetek, prowizji i opłat.
Spłata kredytu przez osobę inną niż kredytobiorca
Kredyt może być spłacany także przez inną osobę/osoby, a nie tylko
przez kredytobiorcę.
Ta możliwość nie zwalnia jednak kredytobiorcy z zobowiązań wynikających
z umowy kredytowej. Jeśli osoba trzecia (inna niż kredytobiorca) spłaci
tylko część kredytu za kredytobiorcę (to oznacza spłaca wierzyciela,
którym jest bank), tym samym nabywa spłaconą wierzytelność
do
wysokości dokonanej zapłaty pod warunkiem, że czyni to za zgodą
kredytobiorcy (dłużnika banku) w celu wstąpienia w prawa wierzyciela
(banku). Może być to sytuacja, gdy osoba trzecia spłaca cudzy dług
(dług kredytobiorcy względem banku), za który jako np.
poręczyciel jest odpowiedzialna.
Całkowita zapłata kredytu przez osobę inną niż kredytobiorca powoduje,
że następuje wykonanie zobowiązań wobec banku i powstaje możliwość
nabycia wierzytelności przez tę osobę, która dokonała
zapłaty.
Osoba ta nabywa od banku wierzytelności względem kredytobiorcy.
Wówczas dotychczasowy kredytobiorca staje się dłużnikiem
poręczyciela.
Art. 518 Kodeksu Cywilnego określa, że osoba trzecia, która
spłaca wierzyciela nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej
zapłaty, jeżeli:
* płaci cudzy dług, za który
jest
odpowiedzialna osobiście lub przedmiotami majątkowymi (zastawca,
poręczyciel itp.)
* przysługuje jej prawo, przed
którym
spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia np. hipoteka
wpisana po hipotece zabezpieczającej spłaconą wierzytelność
* działa za zgodą dłużnika wyrażona na
piśmie w celu wstąpienia w prawa wierzyciela.
Art. 450 Kodeksu Cywilnego ustala zasadę, która
mówi, że
bank, jako wierzyciel, nie może odmówić przyjęcia częściowej
spłaty nawet, gdy cały kredyt jest już wymagalny. Kredyt wymagalny
występuje wtedy, gdy upłynął już termin jego spłaty, a kredytobiorca
nie uregulował swoich zobowiązań.
W sytuacji, gdy w umowie bank zastrzegł, że kredyt spłacany jest
wyłącznie w całości może nastąpić odmowa przyjęcia częściowo spłaty
kredytu, gdyż bank może uznać, że narusza to jego uzasadniony interes
Prowizje i opłaty
Banki pobierają prowizje z tytułu wykonywanych czynności bankowych oraz
opłaty z tytułu innych czynności niż czynności bankowe.
Prowizje od czynności bankowych określane są jako procentowe
wynagrodzenie banku za czynność dokonaną za ich pośrednictwem: np. w
działalności kredytowej prowizja przygotowawcza 1% od kwoty udzielonego
kredytu.
Opłaty od innych czynności aniżeli bankowe określane są kwotowo, np. za
przelew środków na rachunek do innego banku 3,00 PLN.
Banki są zobowiązane do ogłaszania, w sposób
ogólnie
dostępny, w siedzibach gdzie prowadzą swoją działalność Taryfę, Tabelę
opłat i prowizji za czynności przez nie realizowane. Kredyty przez internet
mogą mieć inną tabelę opłat i prowizji, dlatego za każdym razem warto
się z nimi zapoznać.
Z działalnością kredytową banku wiążą się wprost następujące rodzaje
prowizji:
Prowizja przygotowawcza, którą płaci kredytobiorca z tytułu
udzielenia kredytu. Wysokość tej prowizji określona jest jako procent
kwoty udzielonego kredytu. Bankowe Taryfy opłat i prowizji najczęściej
zawierają przedział pomiędzy 1% a 2%. Prowizja ta płatna jest w dniu
podpisania umowy kredytowej.
Prowizja za gotowość - naliczana jest od niewykorzystanej części
kredytu postawionego do dyspozycji kredytobiorcy. Wysokość prowizji
ustalana jest procentowo w skali roku.
Prowizja ta płatna jest po okresie, za który jest naliczana
np.
za miesiąc lipiec płatna w pierwszym dniu roboczym po zakończeniu
okresu odsetkowego (w tym przypadku okresem obrachunkowym jest miesiąc
lipiec).
Prowizja za wcześniejszą spłatę - tzw. rekompensacyjna. Prowizja ta
jest naliczana przez bank z tytułu utraty dochodów
odsetkowych
(utracone korzyści).
Idea istnienia prowizji za wcześniejszą spłatę jest taka sama jak w
przypadku prowizji za gotowość.
W obu tych przypadkach bank dąży do ograniczenia skutków
finansowych utraty swoich dochodów, mobilizując jednocześnie
kredytobiorcę do zgodnego z wcześniejszymi planami, gospodarowania
środkami postawionymi do jego dyspozycji.
Czasem banki zawierają w umowie kredytowej możliwość przedterminowej
spłaty części lub całości kredytu tj. przed terminami określonymi w
harmonogramie spłat kredytu.
Jednak wcześniejsza spłata wymaga poinformowania banku (najlepiej
pisemnie, listownie lub faksem) z pewnym wyprzedzeniem,
którego
termin powinien być określony w umowie kredytowej np. na 30 dni przed
terminem spłaty, przy czym nie zawsze bank godzi się na przedterminową
spłatę bez zapłacenia z tego tytułu prowizji przez kredytobiorcę.
Prowizja ta może być wyższa, gdyby spłata kredytu (części, całości)
nastąpiła bez wcześniejszego uprzedzenia.
Wcześniejsza, aniżeli wynikało to z umowy spłata kredytu powoduje, że
bank uzyskuje mniejszą kwotę odsetek aniżeli planował. Prowizja za
wcześniejszą spłatę ma choć w części zrekompensować bankowi utracone
dochody odsetkowe, tym bardziej, że nie od razu bank może mieć
możliwość zaangażowania spłaconych przez kredytobiorcę
środków w
inny kredyt.
Z powodu wcześniejszej spłaty kredytu Kredytobiorca ponosi mniejsze
obciążenia, bowiem odsetki naliczane są przez bank od wykorzystanego
kredytu, np. gdy umowa kredytowa traktuje o jednorazowej spłacie
kredytu po okresie 12 miesięcy, a kredytobiorca spłaca kredyt już po 6
miesiącach płaci odsetki w wysokości zaledwie 50% wcześniej planowanych
za rok korzystania z kredytu.
Wysokość prowizji za wcześniejszą spłatę zależna jest od tego, czy
kredytobiorca z odpowiednim wyprzedzeniem powiadomił bank o planowanej
spłacie czy też nie. Prowizja ta jest wyższa, gdy kredytobiorca nie
uprzedził banku (zwyczajowo w formie pisemnej, listownie lub faksem) o
takim zamiarze.
Niekiedy kredyty mogą być ubezpieczone od wystąpienia okoliczności
uniemożliwiających ich prawidłową obsługę. W przypadku wcześniejszej
spłaty ubezpieczonego kredytu kredytobiorca odzyskać część składki
ubezpieczeniowej za okres, w który nie będzie korzystał ze
środków banku. Aby to się stało musi wypowiedzieć umowę
ubezpieczenia kredytu.
Zabezpieczenia banku
Zabezpieczenie banku z tytułu udzielenia kredytu.
W tej części umowy wskazane są wszelkie rodzaje zabezpieczeń przyjęte
przez bank z tytułu udzielania kredytu. Natomiast umowy dotyczące
prawnego zabezpieczenia stanowią załącznik lub załączniki będące
integralną częścią umowy kredytowej. O rodzajach zabezpieczeń dowiesz
się w Rozdziale, traktującym o zabezpieczeniach.
Dodatkowe warunki i zobowiązania.
Ta część umowy jakkolwiek jest stałym elementem każdej umowy. Jednak
jej treść zależy od rodzaju udzielonego kredytu, okresu na jaki kredyt
został udzielony, a także od formy prawno-organizacyjnej, w jakiej
prowadzi działalność kredytobiorca (np. spółka cywilna,
spółka działająca w oparciu o Kodeks spółek
handlowych).
Ponadto ta część umowy zawierać może klauzule, na podstawie
których kredytobiorca przyjmuje na siebie np. zobowiązania
przedstawione na ilustracji.
Przykłady nie wyczerpują możliwych do umieszczenia w umowie klauzul,
lecz pokazują jedynie niektóre z nich, najczęściej
występujące w
umowach kredytowych.
Naruszenie postanowień umowy i postępowanie egzekucyjne
Ta część umowy opisuje skutki niedotrzymania warunków umowy
przez Kredytobiorcę.
Bank określa przyczyny wypowiedzenia umowy kredytu pozyczki
oraz termin wypowiedzenia
oraz wskazuje zakres umowy kredytowej, która podlega
wypowiedzeniu. Wypowiedzenie umowy w całości powoduje, iż po upływie
okresu wypowiedzenia stosunek kredytowy przestaje istnieć.
Oznacza to, że niepodjęcie korespondencji zawierającej oświadczenie
banku, odmowa przyjęcia oświadczenia od przedstawiciela banku lub
odmowa zapoznania się z jego treścią nie powoduje bezskuteczności
złożenia oświadczenia banku i ustalania nowej daty, od
której
liczy się okres wypowiedzenia.
Przy obliczeniu terminu wypowiedzenia nie uwzględnia się dnia
doręczenia.
Art. 75 Prawa bankowego ogólnie definiuje sytuacje, w
których bank może wypowiedzieć umowę kredytową. Bank może
wypowiedzieć umowę kredytową, gdy:
1. zły stan majątku kredytobiorcy powoduje
zagrożenie spłaty kredytu,
2. zły stan majątkowy, nawet jeśli nie jest
spowodowany przez kredytobiorcę, ale stanowi zagrożenie spłaty kredytu,
3. spłata kredytu jest zagrożona z innego powodu
niż zły
stan majątkowy kredytobiorcy lub niedotrzymanie warunków
umowy
kredytowej.
Artykuł 75 Prawa bankowego również określa, iż bank nie może
wypowiedzieć umowy kredytowej, jeśli mimo złego stanu majątku nie
występuje zagrożenie spłaty kredytu.
Zły stan majątkowy kredytobiorcy oznacza, że:
1. majątek kredytobiorcy uległ zmniejszeniu w
takim
stopniu, że powstają obawy, czy kredytobiorca będzie w stanie spłacać
kredyt,
2. kredytobiorca jest zagrożony upadłością,
3. nastąpi zaprzestanie spłaty innych
długów pieniężnych,
4. istnieją podstawy do przyjęcia, iż w stosunku
do kredytobiorcy może być wszczęte postępowanie układowe,
5. egzekucja prowadzona przez innych wierzycieli
do majątku kredytobiorcy okazała się bezskuteczna.
Wyjątkiem, kiedy bank nie może (nie ma prawa) wypowiedzieć umowy
kredytowej, pomimo wystąpienia złego stanu majątkowego, jest sytuacja,
w której bank znając i wiedząc o złym stanie majątkowym
udzielił
kredytu.
Wypowiedzenie umowy kredytowej
Wypowiedzenie umowy kredytowej w części powoduje, że po upływie okresu
wypowiedzenia umowa ta w części wypowiedzianej wygasa. Zły stan majątku
nie tylko może być podstawą do wypowiedzenia w całości lub w części
umowy kredytowej, ale również z innych powodów
jak np.
niedotrzymanie warunków umowy.
Wypowiedzenie umowy z powodu niedotrzymania warunków umowy
następuje niezależnie od tego, czy spowoduje zagrożenie terminowej
spłaty kredytu lub też rzeczywiste niespłacenie kredytu w terminie.
Oświadczenie banku zawierające wypowiedzenie umowy kredytowej jest
złożone kredytobiorcy z chwilą, gdy doszło do niego w taki
sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią.
Natomiast termin wypowiedzenia określony w dniach, kończy się z upływem
ostatniego dnia wypowiedzenia. Jeśli jest to dzień ustawowo wolny od
pracy to termin upływa dnia następnego.
Kredytobiorca zobowiązany jest do niezwłocznego zwrotu wykorzystanego
kredytu wraz z należnymi bankowi odsetkami od wykorzystanego kredytu po
upływie okresu wypowiedzenia.
Żądanie natychmiastowej spłaty kredytu
Bank może zażądać natychmiastowej spłaty kredytu :
* jeśli kredytobiorca ponosi
odpowiedzialność za
znaczące zmniejszanie się zabezpieczeń kredytu; zmniejszenie
zabezpieczenia występujące, gdy kredytobiorca nie ustanowił lub
nienależycie ustanowił zabezpieczenia, do których się
zobowiązał, np. gdy nie opłacił składki ubezpieczenia AC/OC/autocasco
za samochód, który został przyjęty przez bank
jako
zabezpieczenie, a do opłacania składek kredytobiorca zobowiązał się w
umowie kredytowej i dodatkowo samochód ten uległ poważnemu
wypadkowi.
* jeśli kredytobiorca stał się
niewypłacalny na
skutek zawieszenia lub zaprzestania płacenia swoich zobowiązań lub gdy
jego majątek nie wystarcza na spłatę kredytu.
Kodeks Cywilny daje bankowi prawo żądania spłaty kredytu przez
określonym w umowie terminem, terminami spłaty, gdy kredytobiorca stał
się niewypłacalny niezależnie od okoliczności, które były
tego
przyczyną lub na skutek okoliczności, za które kredytobiorca
ponosi odpowiedzialność, zabezpieczenie kredytu uległo zmniejszeniu.
Zmniejszenie zabezpieczenia musi być znaczne, musi być spowodowane
czynnym lub biernym działaniem dłużnika. Spowodowanie zmniejszenia może
być wynikiem tego, że kredytobiorca nie ustanowił lub nienależycie
ustanowił zabezpieczenia. Bank ma prawo do wypowiedzenia umowy tylko w
części terminu, ale nie ma prawa zażądać natychmiastowej spłaty
kredytu, gdy znaczne zmniejszenie zabezpieczeń nastąpiło bez winy
kredytobiorcy.
Jednocześnie w umowie kredytowej może znaleźć się zastrzeżenie,
klauzula umożliwiająca kredytobiorcy lub bankowi na odstąpienie od
umowy w określonym terminie (tylko w sytuacjach majątkowych).
|
Umowa kredytowa
Zawartość umowy kredytowej obejmuje:
Datę i miejsce jej zawarcia. Wskazanie miejsca zawarcia umowy,
które określa jakiego państwa prawo stosuje się do
zobowiązań z
tytułu jej zawarcia. Również data zawarcia...
Spłata
kredytu
Karencja
Umowy kredytowe przewidują...
Określenie
potrzeb na kapitał obrotowy
Najbardziej optymalna jest sytuacja, gdy kapitał, który
posiadasz w pełni zabezpiecza kapitał potrzebny do realizacji
zamierzenia. Masz wówczas do czynienia z sytuacją...
Model
zapotrzebowania na kapitał obrotowy
Źródła finansowania
Znając pozycje występujące w bilansie możemy zbudować model
zapotrzebowania na kapitał obrotowy dzieląc tę pracę...
Kredyt w rachunku
bieżącym
Kredyt w rachunku bieżącym
(kredyt w konto-korento)
Musisz pamiętać, że przepisy ustawy o swobodzie działalności
gospodarczej nakładają na przedsiębiorców obowiązek
Inne rodzaje
kredytów
Kredyt kasowy znany jako
overdraft
Na bardzo podobnych zasadach jak otwarty kredyt w rachunku bieżącym
funkcjonuje tzw. "overdraft"...
Kredyty
walutowe - rewolwingowe
Kredyty obrotowe walutowe
W katalogu dostępnych w bankach kredytów wspierających
bieżącą
działalność gospodarczą można spotkać również kredyty
obrotowe
walutowe...
Kredyt walutowy obrotowy
Kredyt walutowy obrotowy
Kredyt ten udzielany jest, tak jak w przypadku kredytu obrotowego
złotowego, na określony cel, po spełnieniu przez kredytobiorcę
wymagań...
Faktoring
Pojęcie faktoringu
Wśród innych niż klasyczny kredyt form finansowego
wspierania
bieżącej działalności jest faktoring. Faktoring pojawił się...
Dyskonto weksli
Dyskonto weksli
W celu przyspieszenia przepływu środków w obrocie
gospodarczym z
tytułu zrealizowanych transakcji handlowych stosuje się
również
operacje...
|
