 Model
zapotrzebowania na kapitał obrotowy
Źródła finansowania
Znając pozycje występujące w bilansie możemy zbudować model
zapotrzebowania na kapitał obrotowy dzieląc tę pracę na dwa etapy.
Określenie zapotrzebowania na kapitał obrotowy wiąże się wprost z
potrzebą określenia długoterminowych źródeł finansowania i
ich
stałego poziomu zaangażowania w finansowanie potrzeb obrotowych zwanych
również potrzebami eksploatacyjnymi.
Należy więc zapamiętać, że źródła finansowania leżą w
pasywach stałych.
Natomiast pasywa stałe pomniejszone o aktywa stałe pokazują nam wartość
kapitału obrotowego.
Firmy prowadzące pełną księgowość sporządzają bilans,
którego
pasywa stałe obejmują kapitał własny + zobowiązania długoterminowe +
rezerwy i inne pasywa.
Kapitał własny - podział
Kapitał własny dzieli się na:
* kapitał podstawowy (fundusz
podstawowy) – wartość dodatnia,
* należne, ale nie wniesione wkłady na
kapitał podstawowy – wartość ujemna,
* akcje (w spółce akcyjnej),
udziały (w
spółce z ograniczoną odpowiedzialnością) – wartość
ujemna
* kapitał zapasowy (fundusz zapasowy),
* kapitał (rezerwowy) pochodzący z
aktualizacji
wyceny. Na wielkość tego kapitału pozytywny wpływ (wzrastająca wartość
kapitału rezerwowego) mają różnice z aktualizacji wyceny
środków trwałych, które zwiększają wartość
początkową
środków trwałych. Ponadto wielkość tego kapitału może
wzrosnąć
na skutek wzrostu wartości inwestycji długoterminowych,
które
zostały wycenione wg cen rynkowych.
* pozostałe kapitały, w skład
których wchodzą
pozostałe kapitały rezerwowe (fundusze rezerwowe), a także nie
podzielony wynik finansowy z lat poprzednich (zysk netto lub strata
netto). Zysk netto zwiększa wielkość pozostałych kapitałów,
natomiast strata netto zmniejsza wielkość tych kapitałów.
* wynik finansowy netto danego okresu
obrachunkowego, obliczeniowego. Wynik finansowy może przybrać wartość
dodatnią, wtedy gdy występuje zysk netto lub też wartość ujemną, gdy
mamy do czynienia ze stratą netto.
Zobowiązania
i rezerwy
Zobowiązania długoterminowe obejmują:
* Długoterminowe kredyty pożyczki,
obligacje i
papiery wartościowe (długoterminowe papiery dłużne).
* Długoterminowe kredyty bankowe.
Do kredytów i pożyczek długoterminowych zalicza się te,
których termin płatności przekracza jeden rok. Dokumentuje
się
je na podstawie umów kredytowych i innych
dokumentów
wystawianych przez bank lub banki. Mogą to być wyciągi bankowe,
zaświadczenia, opinie bankowe.
* Pozostałe długoterminowe zobowiązania.
Zobowiązania te obejmują zobowiązania długoterminowe w stosunku do
jednostek powiązanych i nie powiązanych z firmą, a także zobowiązania
finansowe w stosunku do firm nie powiązanych.
Rezerwy i inne pasywa obejmują zobowiązania, których termin
realizacji nie jest pewny lub gdy kwota nie jest pewna. Pozycja rezerw
i innych pasywów obejmuje rezerwy z tytułu odroczonych
płatności
podatku dochodowego, z tytułu świadczeń emerytalnych i ewentualnych
odpraw, a także powstałe krótko i długoterminowe rezerwy.
Ponadto w tej pozycji znajdują się fundusze specjalne, inne rozliczenia
między okresowe krótko- i długoterminowe oraz ewentualnie
ujemna
wartość firmy. Należy pamiętać, że wszystkie rezerwy na podatek
dochodowy i zobowiązania inne należy ujmować w bilansie.
Aktywa stałe
Aktywa stałe, których wartość odejmujemy od
pasywów stałych, obejmują:
Majątek trwały w skład którego wchodzą wartości
niematerialne i
prawne, rzeczowy i finansowy majątek trwały oraz należności
długoterminowe.
Wartości niematerialne i prawne oznaczają prawa majątkowe,
które
kwalifikują się do gospodarczego wykorzystania przez firmę w okresie
dłuższym niż rok.
Do wartości niematerialnych i prawnych zaliczyć można: prawa autorskie,
licencje, prawa do wynalazków, patentów,
znaków
towarowych, a także wartość firmy tzw. goodwill (z ang. dobre imię
firmy).
Do rzeczowego majątku trwałego, którego okres użytkowania
jest
dłuższy niż rok zaliczamy grunty własne, grunty będące w użytkowaniu
wieczystym, budynki, urządzenia techniczne, maszyny, środki transportu,
środki trwałe w budowie, inwestycje w nieruchomości zaliczone do
inwestycji długoterminowych oraz inne inwestycje długoterminowe.
Finansowy majątek trwały lub inaczej długoterminowe aktywa finansowe
obejmują: udziały lub akcje firm, długoterminowe pożyczki, jeśli takie
zostały udzielone przez firmę oraz inne długoterminowe aktywa finansowe.
Należności długoterminowe obejmują należności od jednostek powiązanych
i zależnych od firmy.
Kapitał własny małej firmy
Firmy, które nie prowadzą pełnej księgowości, lecz jedynie
księgę przychodów i rozchodów oraz ewidencję
uzupełniającą w pozycji: kapitał własny - zawierają wartość,
która jest różnicą między wartością majątku
ogółem
a zobowiązaniami ogółem.
Majątek ogółem obejmuje sumę wartości majątku z ewidencji
środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, a
także
wyposażenia oraz sumę należności, czyli sumę wystawionych i
nieopłaconych faktur i inne dokumenty oraz sumę zapasów i
środków pieniężnych. Informacja o sumie zapasów
pochodzi
z ustaleń remanentu. Natomiast stan środków pieniężnych
ustala
się na podstawie wyciągu bankowego i dokumentów wewnętrznych.
Drugi sposób obliczenia wartości kapitału obrotowego to
odjęcie
od aktywów bieżących pasywów bieżących, bowiem w
tej
formule liczenia w majątku obrotowym występuje znacznie więcej pozycji
niż po stronie majątku obrotowego. Ponadto po stronie
pasywów
bieżących poza funduszami specjalnymi oraz rozliczeniami okresowymi i
przychodami przyszłych okresów występuje długa lista
różnego rodzaju zobowiązań krótkoterminowych.
Pomimo tego, że formuła ta jest bardziej żmudna, zapoznaj się z nią.
Pasywa i
aktywa bieżące
Pasywa bieżące obejmują sumę zobowiązań krótkoterminowych,
funduszy specjalnych oraz rozliczeń międzyokresowych i
dochodów
przyszłych okresów.
Aktywa bieżące stanowią sumę majątku obrotowego oraz rozliczeń
międzyokresowych.
Majątek obrotowy łączy w sobie: zapasy materiałów zapasy
półproduktów i produktów w toku,
produktów
gotowych, zapasy towarów oraz zaliczki na poczet dostaw.
W skład majątku obrotowego wchodzą również należności z
tytułu
dostaw i usług, należności z tytułu podatków dotacji i
ubezpieczeń społecznych, a także pozostałe należności,
również
te, które dochodzone są na drodze sądowej.
Rozliczenia międzyokresowe stanowią sumę czynnych rozliczeń
międzyokresowych kosztów oraz inne rozliczenia
międzyokresowe.
Informacje niezbędne do obliczenia wartości kapitału obrotowego w
formule (pasywa bieżące - aktywa bieżące) można uzyskać z bilansu firmy.
Kapitał obrotowy na podstawie księgi przychodów i
rozchodów
Wartość kapitału obrotowego na podstawie księgi przychodów i
rozchodów oraz ewidencji uzupełniających.Po stronie
aktywów bieżących sumujemy majątek obrotowy,
który z
kolei jest sumą trzech pozycji w księdze przychodów i
rozchodów i ewidencji dodatkowej (uzupełniającej):
zapasów ustalanych na podstawie remanentu, należności na
podstawie ewidencji nieopłaconych faktur, innych należności wykazanych
w księdze i innej ewidencji, a także wartości środków
pieniężnych, ustalonej na podstawie wyciągów bankowych i
dokumentów wewnętrznych. Wartość pasywów bieżących
w przypadku prowadzenia księgi przychodów i
rozchodów
oraz ewidencji uzupełniającej ustala się następująco: zobowiązania
krótkoterminowe i fundusze specjalne obliczamy sumując
zobowiązania bieżące w oparciu o ewidencję otrzymanych i niezapłaconych
faktur oraz kredyty i pożyczki krótkoterminowe tj. do 1 roku
na
podstawie umów kredytowych, wyciągów,
wydruków i
opinii bankowych.
Poziom kapitału obrotowego
Poziom kapitału obrotowego zależny jest od wielkości posiadanych
pasywów stałych oraz od wielkości aktywów stałych.
Ponadto poziom kapitału obrotowego zależny jest od wielkości
posiadanych aktywów bieżących oraz od wielkości
pasywów
bieżących.
Struktura posiadanych przez Ciebie pasywów stałych jest
bardzo
ważna nie tylko z punktu widzenia samego tylko określenia
źródeł
finansowania majątku, ale również z punktu widzenia
stabilności
tych źródeł (przypomnij sobie wskaźnik gearingu). Zasilanie
kapitału własnego środkami ze źródeł zewnętrznych nie jest
nigdy
procesem stałym. Zasilanie to ma charakter okresowy i z uwagi na to, że
jest to zasilanie zewnętrzne wywiera wpływ na koszty działalności i
skuteczność realizacji zamierzeń .
Źródła zewnętrzne mogą stanowić długoterminowe kredyty
bankowe,
dopłaty właścicieli, podwyższenie kapitału zakładowego poprzez objęcie
udziałów, akcji przez dotychczasowych udziałowców
lub
akcjonariuszy oraz przyjęcie nowych udziałowców lub
akcjonariuszy.
Zasilanie ze
źródeł wewnętrznych
Źródłem wewnętrznym jest wypracowany i jednocześnie
zatrzymany zysk
Pamiętaj więc, że ocena pasywów stałych ma na celu
określenie
udziału w nich kapitału własnego i zobowiązań długoterminowych, a także
dokonanie analizy zobowiązań długoterminowych. Analiza tych zobowiązań
powinna być ukierunkowana na ustalenie warunków, na jakich
długoterminowe zobowiązania zostały zaciągnięte.
Warunki tych zobowiązań powinny być analizowane pod kątem
kosztów tych zobowiązań dla Twojej działalności, wysokości
rat
oraz terminów spłat wraz z terminem spłaty ostatecznej.
Ważne
jest przeanalizowanie pozostałych warunków, w tym także
rodzaju
i kosztów ustanowionych zabezpieczeń.
Kapitał obrotowy kształtowany jest zatem przez wiele
czynników
występujących po stronie pasywów stałych i
aktywów
stałych, analiza i ocena tych czynników powinna dać Ci
odpowiedź
na pytanie, co wpływa na zmiany kapitału obrotowego (wzrost lub spadek)?
Czynnikiem wpływającym na
spadek kapitału obrotowego jest obniżenie się
kapitałów własnych.
Jak pamiętasz kapitały własne, w firmach prowadzących pełną księgowość
obejmują sumę kapitału podstawowego, zapasowego, kapitał z aktualizacji
wyceny oraz pozostałe kapitały.
Ponadto strata netto (wielkość ujemna w bilansie) oraz odpisy z zysku
netto dokonane w ciągu roku obrachunkowego (wielkość ujemna) powodują
spadek kapitału obrotowego.
Jednocześnie na spadek kapitału obrotowego ma wpływ przyrost wartości
majątku trwałego i wzrost należności długoterminowych oraz spadek
zobowiązań długoterminowych.
W przedsiębiorstwach nie prowadzących pełnej księgowości spadek
kapitału obrotowego i tym samym obniżenie się kapitałów
własnych
wiąże się ze zmianami, jakie zaszły w wartości majątku i zobowiązaniach
ogółem.
Tak więc każde zwiększenie zobowiązań ogółem przy
niezmiennej wartości majątku powoduje spadek kapitału obrotowego.
Pamiętaj, że spadek kapitałów własnych bardzo często
obrazuje
"wyciąganie kapitałów z firmy" przez ich właściciela lub
właścicieli w postaci nagród, dywidend itp.
Wzrost kapitału obrotowego powodowany jest wzrostem
kapitałów
własnych, uzyskaniem zysku zatrzymanego za rok obrachunkowy.
Wzrost kapitału obrotowego odnotujemy również
wówczas,
gdy nastąpi wzrost zobowiązań długoterminowych i spadek należności
długoterminowych.
Także sprzedaż majątku trwałego oraz wartości niematerialnych i
prawnych powoduje wzrost kapitału obrotowego. Zmiany kapitału
obrotowego powinieneś mierzyć jako zmiany w łącznej sumie
zapasów i należności bieżących pomniejszonej o zobowiązania
bieżące bez kredytów krótkoterminowych.
Wzrost kapitału obrotowego stanowi więc rozchód
środków
pieniężnych. Natomiast spadek środków pieniężnych stanowi
ich
źródło.
Zmiana kapitałów własnych stanowi różnicę
pomiędzy
kapitałem własnym na koniec okresu, a kapitałem własnym na początek
okresu oraz wynikiem finansowym w okresie.
Wzrost kapitałów własnych jest często spowodowany dopłatami
do
kapitału ze środków osobistych właściciela lub właścicieli.
Analiza
poziomu kapitału obrotowego
Do analizy poziomu kapitału obrotowego służy wskaźnik, który
określa obrót kapitału w dniach. Wskaźnik ten określa ile
dni
obrotu finansuje kapitał obrotowy. Umożliwia to ocenę obrotu
finansowanego kapitałem obrotowym w różnych okresach.
Aby zastosować ten wskaźnik należy pamiętać, że obrót to
przychód ze sprzedaży produktów netto plus
przychody
towarów netto.
Ważnym wskaźnikiem jest również wskaźnik dynamiki
przychodów ze sprzedaży.
Wskaźnik ten obrazuje zmiany w przychodach ze sprzedaży w
różnych badanych okresach. Wskaźnik ten może obejmować
odrębnie
przychody ze sprzedaży produktów netto lub przychody ze
sprzedaży towarów netto. Może on również zawierać
sumę
przychodów ze sprzedaży towarów netto oraz
przychodów ze sprzedaży produktów netto.
Mamy wówczas do czynienia ze wskaźnikiem dynamiki
obrotów w poszczególnych okresach.
Dynamika obrotów niezależnie od wpływu cen na poziom
przychodów ze sprzedaży towarów i
produktów
pozwala ocenić zmiany w aktywności rynkowej firmy.
Wskaźnik ten obrazuje skuteczność, efektywność kapitału obrotowego w
badanych okresach. Im niższa jest wartość tego wskaźnika tym kapitał
obrotowy jest bardziej efektywny i świadczyć może o wzroście
atrakcyjności towarów i produktów,
którymi obraca
przedsiębiorstwo, a także o lepszym zarządzaniu kapitałem obrotowym.
Analiza trendu tego wskaźnika ma bardzo ważne znaczenie przy ocenie
kondycji finansowej firmy.
Podsumowując należy pamiętać, że wskaźniki efektywności, wskaźniki
rotacji określają wielkość zapotrzebowania na kapitał obrotowy. Wpływa
to na ocenę poziomu płynności finansowej, która wyraża się w
zestawieniu przepływu gotówki.
Wcześniej poznane przez Ciebie wskaźniki mogą być zagregowane w jeden
syntetyczny wskaźnik określany jako zapotrzebowanie na kapitał obrotowy.
Wskaźnik ten obrazuje nam ilość dni, w których występuje
zapotrzebowanie na kapitał obrotowy lub inaczej jak wiele potrzebujemy
środków obrotowych, aby sfinansować obrót
produktami i
towarami w okresie miesiąca, kwartału, pół roku, roku.
Wskaźnik
zapotrzebowania na kapitał obrotowy jest więc wyrażony w dniach obrotu
kiedy występuje zapotrzebowanie na środki finansowe i jest to wskaźnik
syntetyczny oceny zapotrzebowania.
Niedobór
środków pieniężnych
Aby ustalić ilość środków pieniężnych niezbędnych do
sfinansowania obrotu w danym okresie (30, 90, 180, 360 dni) możemy
porównać posiadany kapitał obrotowy z zapotrzebowaniem na
kapitał obrotowy. Porównanie to daje nam odpowiedź na
pytanie
czy występuje niedobór środków pieniężnych, czy
też
środki te zabezpieczają obrót w określonym cyklu i
jednocześnie
zapewniają niezbędne minimum pogotowia płatniczego.
Porównanie kapitału obrotowego i zapotrzebowania na ten
kapitał
pokazuje dwie sytuacje: gdy kapitał obrotowy jest mniejszy lub większy
od zapotrzebowania.
Gdy występuje niedobór środków pieniężnych mamy
sytuację,
kiedy występuje potrzeba pokrycia niedoboru środków
pieniężnych,
niezbędnych do sfinansowania obrotu w danym okresie z dostępnych
źródeł zewnętrznych. Może być to krótkoterminowy
kredyt
bankowy. Może to być także pożyczka udzielona przez
udziałowców
lub inne osoby bądź firmy. Najczęściej korzysta się z kredytu
bankowego, który jest oprocentowany i zawiera koszty
prowizji.
Wybór źródła sfinansowania potrzeb w zakresie
kapitału
obrotowego zależy od Ciebie. Poziom zaangażowania i środków
zewnętrznych zależy natomiast od rzetelnie i dokładnie
przeanalizowanych potrzeb przy zastosowaniu wszystkich potrzebnych do
tego metod i wskaźników.
Gdy
potrzebujesz kredytu
Skoro poznałeś już wielkość planowanego kredytu potrzebnego do
sfinansowania obrotu sprawdź, czy wielkość ta będzie bezpieczna dla
Twojej działalności.
Musisz więc przeanalizować wpływ kosztów kredytu na osiągany
i
planowany do osiągnięcia zysk. Zysk przed spłatą odsetek od kredytu i
przed opodatkowaniem, czyli EBIT (Earnings Before Interests and Taxes),
powinien wyznaczać poziom bezpiecznej wartości zaciągnięcia kredytu
przy określonej procentowo cenie.
Limit ten wyznaczyć możesz dzieląc maksymalną kwotę odsetek x 100 przez
średnie oprocentowanie zaciąganego kredytu.
Otrzymany wynik dzielimy przez dwa i otrzymujemy wartość wskaźnika
EBIT, którego zasadniczo nie powinieneś przekroczyć. EBIT
wyznacza wartość kredytu, którą jesteś w stanie spłacić z
zysku.
Wskaźnik ten nie ma charakteru obowiązkowego, lecz traktowany jest jako
sygnał kontrolny. Ponadto ważne jest ustalenie wartości wskaźnika:
zadłużenie minus środki pieniężne dzielone przez kapitał. Wskaźnik ten
może być też opisany w inny sposób.
Wskaźnik EBIT wyraża relację pomiędzy łączną sumą zadłużenia, a
kapitałami własnymi.
Wysoki poziom tego wskaźnika może oznaczać konieczność ponoszenia
wysokich kosztów odsetek.
Poziom odsetek wpływa na zysk firmy, gdyż płacąc odsetki zmniejszamy
jej zyski.
Przy wskaźniku EBIT nie występuje jakakolwiek modelowa wartość tak jak
ma to miejsce np. przy wskaźniku płynności bieżącej lub szybkiej.
Poziom bowiem tego wskaźnika zależy od struktury zadłużenia, charakteru
i branży danego przedsiębiorstwa, jego perspektyw rozwojowych oraz
jakości aktywów.
Pamiętaj, że na maksymalną kwotę odsetek od kredytu będzie zawsze
wywierał wpływ czas zwrotu planowanego do zainwestowania kapitału
obrotowego (środków pieniężnych).
Czas zwrotu obliczysz sumując wskaźnik rotacji zapasów i
wskaźnik rotacji należności.
Gdy nie
potrzebujesz kredytu
Gdy kapitał obrotowy jest większy niż zapotrzebowanie na ten kapitał
nie występują potrzeby kredytowe lub pożyczkowe. Mogą okresowo pojawić
się nawet pewne nadwyżki środków pieniężnych,
które można
lokować w banku w postaci krótkoterminowych
depozytów lub
przeznaczyć na zakup nowych surowców, materiałów,
towarów itp.
Zasadniczo wskaźnik struktury finansowania powinien być analizowany
wraz ze wskaźnikiem pokrycia odsetek.
Wskaźnik pokrycia odsetek jest wskaźnikiem struktury finansowania i
pokazuje, w jakim stopniu odsetki pokrywane są z zysku.
pokrycie odsetek = zysk brutto plus odsetki od kredytów
dzielimy przez odsetki od kredytów.
|
Umowa kredytowa
Zawartość umowy kredytowej obejmuje:
Datę i miejsce jej zawarcia. Wskazanie miejsca zawarcia umowy,
które określa jakiego państwa prawo stosuje się do
zobowiązań z
tytułu jej zawarcia. Również data zawarcia...
Spłata
kredytu
Karencja
Umowy kredytowe przewidują...
Określenie
potrzeb na kapitał obrotowy
Najbardziej optymalna jest sytuacja, gdy kapitał, który
posiadasz w pełni zabezpiecza kapitał potrzebny do realizacji
zamierzenia. Masz wówczas do czynienia z sytuacją...
Model
zapotrzebowania na kapitał obrotowy
Źródła finansowania
Znając pozycje występujące w bilansie możemy zbudować model
zapotrzebowania na kapitał obrotowy dzieląc tę pracę...
Kredyt w rachunku
bieżącym
Kredyt w rachunku bieżącym
(kredyt w konto-korento)
Musisz pamiętać, że przepisy ustawy o swobodzie działalności
gospodarczej nakładają na przedsiębiorców obowiązek
Inne rodzaje
kredytów
Kredyt kasowy znany jako
overdraft
Na bardzo podobnych zasadach jak otwarty kredyt w rachunku bieżącym
funkcjonuje tzw. "overdraft"...
Kredyty
walutowe - rewolwingowe
Kredyty obrotowe walutowe
W katalogu dostępnych w bankach kredytów wspierających
bieżącą
działalność gospodarczą można spotkać również kredyty
obrotowe
walutowe...
Kredyt walutowy obrotowy
Kredyt walutowy obrotowy
Kredyt ten udzielany jest, tak jak w przypadku kredytu obrotowego
złotowego, na określony cel, po spełnieniu przez kredytobiorcę
wymagań...
Faktoring
Pojęcie faktoringu
Wśród innych niż klasyczny kredyt form finansowego
wspierania
bieżącej działalności jest faktoring. Faktoring pojawił się...
Dyskonto weksli
Dyskonto weksli
W celu przyspieszenia przepływu środków w obrocie
gospodarczym z
tytułu zrealizowanych transakcji handlowych stosuje się
również
operacje...
|
